ភ្នំពេញៈ ក្រុម​កសិករកម្ពុជា​តាម​បណ្តា​ខេត្ត​ជា​ច្រើន​បាន​ឲ្យ​​ដឹង​ថ្មីៗ​នេះ​ថា នៅ​ដើម​រដូវ​វស្សា​ឆ្នាំ​២០០៨​នេះ ការ​ផលិត​ស្រូវ​វស្សា​របស់​ពួក​គាត់​ស្ទើរ​តែ​នៅទូទាំង​ប្រទេស ​មានភាព​យឹត​យ៉ាវ​បន្តិច។ នៅ​តាម​តំបន់​ផលិតកម្ម​កសិកម្ម​ជា​ច្រើន​កន្លែង​បាន​និង​កំ​ពុង​ទទួល​រងគ្រោះ​​ដោយ​ភាព​រាំង​ស្ងួត​អូស​បន្លាយ​ និង​សត្វ​ល្អិត​បំ​ផ្លាញ។

ក្រុម​កសិករ​កម្ពុជា​បាន​កត់​សម្គាល់​ឃើញ​ថា មក​ដល់​ពេល​​នេះ​មាន​កន្លែង​ខ្លះ​បាន​សាប បាន​ព្រោះ បាន​ស្ទូង​ដក​ខ្លះ​ដែរ​ហើយ កន្លែង​ខ្លះ​បាន​ត្រឹម​តែ​សាប មិន​ទាន់​បាន​ស្ទូង​ទេ កន្លែង​ខ្លះ​ទៀត​ស្ទូង​ហើយ​ងាប់​ទៅ​វិញ​​ងាប់​ទាំង​សន្ទូង ងាប់​ទាំង​សំណាប។ ដោយ​នៅ​ដើម​រដូវវស្សា​ឆ្នាំ​នេះ​ ទឹកភ្លៀង​ធ្លាក់​យឺត​យ៉ាវ​មិន​ទាន់​ទាំង​រាយ​ប៉ាយ​បាន​គ្រប់​តំបន់​កសិកម្ម​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ផង ​មក​ដល់​ចុង​ខែកក្កដា នេះនៅ​ជាមួយ​នោះ​ក៏​មាន​សត្វ​មមាច​ត្នោត​បំផ្លាញ​ទៀតផង។

តាម​របាយការណ៍​របស់​ក្រសួង​កសិកម្ម​បានឲ្យ​ដឹង​ថា ការ​ងារ​ផលិត​ស្រូវ​រដូវ​វស្សា​ឆ្នាំ​២០០៨​នេះ គិត​មក​ដល់​ចុង​ខែកក្កដា​នេះ​អនុវត្ត​បាន​៤៧,៤៦​%​ នៃ​ផែនការ​២២៤០៣០០ហិកតា​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស គឺ​តិច​ជាង​ឆ្នាំ​មុន​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ដូច​គ្នា​ចំនួន​២០២៥៦៩​ហិកតា​ដោយ​សារ​តែគ្រោះ​រាំង​ស្ងួត​បាន​គំរាម​កំហែង​នៅ​តាម​តំបន់​ខ្លះៗ​នោះ។

more…

Border dispute is prompting some Cambodians to rethink their consumer preferences

By Chan Boramey, Economics Today

When tensions broke out between Cambodia and Thailand over ancient temples along the border, food and drink shop keeper Ros Vo never expected it would be a boon for Cambodian-made products.

“I’m really surprised how many of my customers ask for Mee Yeung instant noodles,” Ros Vo told Eco-nomics Today. Mee Yeung noodles are produced by Men Sarun Company at the first wholly Cambodian-owned noodle factory to operate in the country. The company began producing packaged noodles late in June in Kandal province.

more…

អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​អង្គការ​ហោះ​ហើរ​អវកាស​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដែល​ហៅ​កាត់​ថា ណាសា ​ដឹក​នាំ​​ដោយ​​លោក លីអូណាដូ ខាំប៉ាណែលី មក​ពី​​មហា​​វិទ្យាល័យ​

ហ្វ័រ៉ារ៉ា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីតាលី​​បាន​ស្រាវ​​ជ្រាវ​​រក​​ឃើញ​ថា ចក្រវាឡ​មាន​រូប​សណ្ឋាន​រាង​មូល​ទ្រវែង​ដូច​ជា​ស៊ុត​ច្រើន​ជាង​​ដែល​​​ថា វា​មាន​រាង​​មូល​​តាម​ការ​យល់​ពី​ដំបូង​នោះ ។ ការស្រាវជ្រាវរកឃើញ ដូចដែល បាន ពោលនេះ បោះពុម្ព​ផ្សាយនៅក្នុង​ទស្សនាវដ្តី​​ហ្វីស៊ីក​ខល រីវីវ បានគូសបញ្ជាក់ថា ចំណុច សរុប ដែលបានពោលថា ចក្រវាឡ​មាន​រាង​មូល​

ទ្រវែងច្រើនជាងមូលក្លុំនោះ មានប្រភពចេញមកពីការ​វាស់​ភាព​ប្រែ​ប្រួល​នៃខសស្មីក​ម៉ៃក្រូវ៉េវ​បេកក្រោន ឬក៏រលក ម៉ៃក្រូវវ៉េវ ដែលស្ថិតនៅ ក្នុងផ្ទៃខាងក្រោយ នៃឯកភពដែលជាវត្ថុចក្រវាឡ​បានបញ្ចេញ​មក​ដោយ​ផ្កាយរណប​វីលគីន​សាន់ ម៉ៃក្រូវ៉េវ ប្រុប របស់អង្គការណាសា ដែលបានបាញ់បញ្ជូនចូលទីអវកាសកាលពីឆ្នាំ២០០១ ។

ពិភពលោកនឹងជួបអាកាសធាតុអាក្រក់ក្នុងពេល១០០ឆ្នាំទៀត

ការសិក្សាថ្មីមួយអំពីកម្តៅផែនដីបានព្រមានថា តំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ ប្រទេស​ប្រេស៊ីល និង​ជា​ពិសេស តំបន់​នៅភាគខាងលិច​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​​​​ ប្រហែលជា​នឹង​ទទួល​រងនូវគ្រោះរាំងស្ងួតដ៏យូរ រលក​កម្តៅ​កាន់​តែ​យូរ​ជាង​មុន និង​មាន​ភ្លៀង​ធ្លាក់​ខ្លាំង​ក្នុងពេលមួយសតវត្សរ៍ក្រោយ​នេះ។ ការ​សិក្សា​នេះ ក៏បានព្យាករណ៍ថា នឹង​មាន​ការធ្លាក់ព្រិលត្រជាក់តិចជាងមុន និងមានរដូវមួយដែល​កើត​ឡើង​យូរ​ជាង​មុន​ផង​ដែរ។ អ្នក​ដឹក​នាំ​ការ​សិក្សាអ្នកស្រីក្លាវឌីយ៉ា តេបាល់ឌី ដែល​ជា​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​ជាតិសម្រាប់ស្រាវ​ជ្រាវ​បរិយាកាសដែលរដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក​បាន​ផ្តល់លុយឲ្យ បាននិយាយថា គ្រោះធម្មជាតិ​ទាំង​នេះ​គឺ​ខ្លាំង​ក្លា​ណាស់ មិនមែន​ត្រឹម​មធ្យម​ទេ។ អ្នកស្រីក្លាវឌីយ៉ាបានបន្តថា គ្រោះធម្មជាតិ​ទាំង​នោះ​នឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងខ្លាំងដល់សង្គម និង​បរិស្ថាន​វិទ្យា។ នៅពេលនេះយើង​បាន​ឯកភាពគ្នាថាត្រូវធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីរិះ​រកវិធី​ដើម្បី​ដោះ​ស្រាយទប់ទល់នឹងគ្រោះមហន្តរាយនៃរលកកម្តៅ ភ្លៀង​ធ្លាក់ខ្លាំង និងអាកាសធាតុ​អាក្រក់ៗ​ផ្សេងទៀត ដែលនឹងកើតមានឡើងនៅ​សតវត្សរ៍​​ក្រោយ​នេះ។

more…

មានមនុស្សជាច្រើននៅលើពិភពលោក រមែងបានឮនូវពាក្យថា “សាមូរ៉ៃ” ប៉ុន្តែពួក​គេ​មិន​បានយល់ច្បាស់ អំពីពាក្យនេះទេ ដោយបានត្រឹមតែសំគាល់ថា ជាអ្នក​ហាត់​ក្បាច់​គុន​ដាវរបស់ជនជាតិជប៉ុនប៉ុណ្ណោះ ។

ជាការពិតណាស់ ពាក្យដែលយើងតែងឮថា “សាមូរ៉ៃ” នេះ បើ​តាម​ភាសា​ជប៉ុន​ហៅ​ថា”សាមឹរ៉ៃ” មានប្រភពចេញមកពីកិរិយាស័ព្ទនៅក្នុងភាសាជប៉ុន គឺ “សាមឹរ៉ាវ” ដែលមានន័យថា “បំរើ” ។ ដូច្នេះ បើសិនជាប្រែអត្ថន័យ​ត្រង់​នោះ សាមឹរ៉ៃ គឺជាអ្នកបំរើចៅហ្វាយនាយតែប៉ុណ្ណោះ ។ “សាមូរ៉ៃ” ជា​ឈ្មោះដែល​មនុស្ស​ទូទៅនាំគ្នាហៅ ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយសំរាប់​”សាមូរ៉ៃ” ផ្ទាល់​នោះ​គឺ​ពួកគេបានហៅ ខ្លួនឯងថា “បុសហិ” មានន័យថា ជា​មនុស្ស​មាន​សមត្ថភាព​ផ្នែក​សិល្បៈ​នៃការតស៊ូ ហើយក៏មានចំណេះដឹង ក្នុង​រឿ​ងផ្សេងៗយ៉ាងច្បាស់ បើ​និយាយ​ឲ្យ​ងាយស្តាប់ គឺពូកែទាំងការវាយតប់ និង​ក្បាច់គុនដាវ ។

more…

ដោយ​:​ ​រីឆាត​ ​ហ្គឺលប៊ឺត​

ចាប់​តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៧៥​ ​រហូត​ដល់​ដើម​ឆ្នាំ​១៩៧៩​ ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ​(ខ្មែរ​ក្រហម​)​ ​ដែល​ឃោរឃៅ​ ​និង​ព្រៃផ្សៃ​បាន​បង្ក​វិនាសកម្ម​ចំពោះ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ​ព្រម​ទាំង​បង្ក​ការ​ឈឺ​ចាប់​ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​ ​និង​ផ្លូវ​ស្មារតី​ចំពោះ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ទៀត​ផង ។​ ​នៅ​ក្នុង​ចន្លោះ​ពេល​​វេលា​ខាង​លើ​ ប្រជា​ជន​​កម្ពុជា​ប្រមាណ​២​លាន​នាក់​ បាន​ស្លាប់​បាត់បង់​ជីវិត​ ដោយសារ​ការ​បង្អត់​អាហារ​ឲ្យ​ដាច់​ពោះ​ ​ការ​ខ្វះ​ជីវជាតិ​អាហារ​ទ្រទ្រង់​ជីវិត​ ​ការ​ធ្វើការ​ហួស​កម្លាំង​ ​ទារុណកម្ម​ ​និង​ការ​សម្លាប់​ ។​ ​ជន​រងគ្រោះ​ដែល​នៅ​រស់រាន​មាន​ជីវិត​សព្វ​ថ្ងៃ​នៅ​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​​នៅ​ឡើយ ​ចំពោះ​ការ​គ្រប់គ្រង​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ​(ខ្មែរ​ក្រហម​)។​ ​ប្រជាជន​ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​រូប​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បាន​ក្លាយ​ជា​ជន​​រងគ្រោះ​ដោយសារ​របប​នេះ​តាម​រូបភាព​ផ្សេង​ៗ​គ្នា។​

តើ​នរណា​ខ្លះ​ជា​ជន​រង​គ្រោះ​នៃ​របប​កម្ពុជា​ប្រជាធិបតេយ្យ?​
ដោយ​ហេតុ​ថា​អង្គ​ជំនុំជម្រះ​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​តុលាការ​កម្ពុជា​ ​(តុលាការ​កាត់ទោស​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម)​ ​ចាប់​ដំណើរ​ការ​ហើយ​ ​(មាន​ន័យ​ថា​សហព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​ខ្មែរ​ ​និង​បរទេស​បាន​ និង​កំពុង​ធ្វើការ​ស៊ើប​អង្កេត​ ​ដើម្បី​ប្រមែ​ប្រមូល​ភស្ដុតាង​ ​បទ​សម្ភាសន៍​ ​ឯកសារ​ ​និង​ព័ត៌មាន​​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ ​ដើម្បី​អាច​ធ្វើការ​ចោទ​ប្រកាន់​ទៅ​លើ​អតីត​មេដឹកនាំ​ខ្មែរ​ក្រហម)​ ​ជា​ការ​សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់ ​ដែល​ចាំបាច់​ត្រូវ​យល់​ថា​ ​ជន​រងគ្រោះ​មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​ ​រួម​ទាំង​ជន​រងគ្រោះ​ប្រភេទ​ធ្ងន់ធ្ងរ។​ ​សម្រាប់​តុលាការ​ ​យើង​ត្រូវការ​ចាំបាច់​ធ្វើ​បញ្ជី​ទាក់ទិន​នឹង​ប្រភេទ​ជន​រងគ្រោះ​ ​និង​សិទ្ឋិ​មួយ​ចំនួន​ដែល​ជន​រងគ្រោះ​ត្រូវ​មាន។​ ​នេះ​ជា​ការ​សំខាន់​ពីព្រោះ​ថា​ ​ជនរង​គ្រោះ​ប្រភេទ​ខុសៗ​គ្នា​នឹង​ទទួល​បាន​សិទ្ឋិ​ខុសៗ​គ្នា​ដែរ​នៅ​ចំពោះ​តុលាការ។​ ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ដែល​ជា​ជន​រងគ្រោះ​អាច​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​ជា​៤​ប្រភេទ​ខុសៗ​គ្នាដូច​ខាង​ក្រោមៈ​

more…